Üye Girişi
Ampul alırken çoğu kişi önce watt değerine ya da ışık rengine bakar. Oysa en temel konu genellikle atlanır; duy tipi. Yanlış duy tipinde bir ampul alırsanız, ne kadar kaliteli olursa olsun o ampulü kullanamazsınız. Bu yüzden ampul seçerken ilk bakmanız gereken şey, mevcut armatürünüzün hangi duy tipine sahip olduğudur. Duy, ampulün elektrik bağlantısını sağlayan ve armatüre fiziksel olarak tutunmasını mümkün kılan bölümdür. Farklı ihtiyaçlara göre geliştirilmiş pek çok duy tipi vardır ve her biri farklı kullanım alanlarına hitap eder.
En yaygın duy tipi Edison vida sistemidir. Adını ampulün mucidi olarak bilinen Thomas Edison’dan alır. Vidalı yapısı sayesinde ampul, duy yuvasına çevrilerek takılır ve sabitlenir. Kullanımı son derece pratiktir ve bu yönüyle en çok tercih edilen duy tipi olma özelliğini korur.
E27 duy, evlerde en sık karşılaşılan standart büyük vida tipidir. Salon avizelerinde, lambaderlerde ve birçok tavan armatüründe E27 kullanılır. Çapı 27 milimetre olan bu ürünler geniş yapısı sayesinde yüksek wattlı ve güçlü aydınlatma gereken alanlarda tercih edilir.
E14 ise daha ince yapıdadır. Çapı 14 milimetredir ve genellikle küçük abajurlarda, apliklerde ve dekoratif armatürlerde kullanılır. Şamdan tipi ampuller çoğunlukla E14 duy ile üretilir. Görsel olarak zarif bir yapıya sahip olduğu için dekoratif aydınlatmada sık tercih edilir.
E27 ve E14 arasındaki temel fark ise çap boyutudur. Birbirlerinin yerine geçmezler ve bu nedenle satın almadan önce mutlaka armatürünüzün duy tipini kontrol etmeniz gerekir.
Vida sistemi dışında bir de pimli yani tak-çevir mantığıyla çalışan duy tipleri vardır. Bu grupta en bilinenlerden biri GU10’dur. Genellikle spot aydınlatmalarda kullanılır. Ampul duy yuvasına yerleştirilir ve hafifçe çevrilerek sabitlenir. Tavan spotlarında ve ray spot sistemlerinde GU10 oldukça yaygındır.
G9 ise iki ince metal pime sahip küçük bir duy tipidir. Genellikle dekoratif armatürlerde, cam gövdeli tasarımlarda ve küçük avizelerde kullanılır. Boyutu küçük olduğu için dar alanlarda avantaj sağlar. Ancak ısınma konusu eski tip halojen G9 ampullerde önemliydi. Günümüzde LED versiyonları daha az enerji tüketir ve daha az ısınır.
Bu arada pinli duylar genellikle modern tasarımlarda karşımıza çıkar. Montaj şekli vidalı sistemden farklı olduğu için ilk kez takan kişiler kısa bir alışma süreci yaşayabilir.
Uzun tüp şeklindeki floresan lambalar da kendine özgü duy tiplerine sahiptir. G13 en yaygın tüp duy tipidir. Özellikle ofislerde, okullarda ve iş yerlerinde kullanılan klasik floresan lambalar bu tiptedir. Tüpün iki ucunda yer alan pimler duy yuvasına oturtulur ve hafifçe çevrilerek sabitlenir.
G5 ise daha ince çaplı T5 floresan tüplerde kullanılır. Daha kompakt yapıda olduğu için dar alanlı armatürlerde tercih edilir. Günümüzde floresanların yerini büyük ölçüde LED tüpler almış olsa da duy yapısı çoğunlukla aynı kalmıştır. LED tüp alırken de mevcut armatürünüzün G13 mü yoksa G5 mi olduğuna dikkat etmeniz gerekir.
Türkiye’de çok yaygın olmasa da B22 olarak bilinen bayonet tipi duy da vardır. Vidalı değil, it-çevir sistemiyle çalışır. Daha çok İngiltere ve bazı Asya ülkelerinde kullanılır. Seyahat sırasında yurt dışından alınan bir armatürde bu tip duy ile karşılaşabilirsiniz.
Bunun dışında MR16 gibi düşük voltajlı sistemlerde kullanılan özel duy tipleri de bulunur. MR16 genellikle 12 volt sistemlerde tercih edilir ve trafo ile çalışır. Özellikle vitrin aydınlatmaları ve bazı dekoratif uygulamalarda görülür. Her duy tipi belirli bir kullanım amacı için tasarlanmıştır. Bu yüzden sadece fiziksel uyum değil, elektriksel uyum da önemlidir.
Öncelikle mevcut armatürünüzün duy tipini öğrenmelisiniz. Bunun için eski ampulü çıkarıp metal taban kısmına bakmanız yeterlidir. Çoğu zaman E27, E14, GU10 gibi bilgiler ampul üzerinde yazılıdır.
İkinci olarak kullanım alanını düşünmelisiniz. Büyük bir salon avizesi için genellikle E27 tercih edilirken, küçük bir masa lambasında E14 daha uygun olabilir. Spot sistemlerde ise GU10 yaygındır.
Üçüncü olarak voltaj uyumuna dikkat etmek gerekir. Özellikle MR16 gibi düşük voltajlı sistemlerde yanlış ampul kullanmak arızaya neden olabilir.
Son olarak LED dönüşümü yaparken duy tipinin aynı olmasına dikkat edilmelidir. Örneğin E27 halojen yerine E27 LED rahatlıkla kullanılabilir. Ancak GU10 yerine E27 takmak mümkün değildir.
En çok karıştırılan ikili E27 ve E14’tür. Görsel olarak benzer oldukları için çap farkı gözden kaçabilir. Ancak biri büyük, diğeri küçük çaplıdır ve birbirinin yerine geçmez. Bir diğer karışıklık GU10 ile MR16 arasında yaşanır. İkisi de spot tip ampul gibi görünür. Fakat GU10 genellikle 220 volt ile çalışır ve trafoya ihtiyaç duymaz. MR16 ise çoğunlukla 12 volt sistemdir ve trafo gerektirir. Bu detay atlanırsa ampul çalışmayabilir.
Ampul duy tipi, aydınlatma seçiminde temel unsurdur. Işık rengi, parlaklık ya da enerji tüketimi kadar önemlidir. Yanlış duy tipi seçimi, en basit haliyle ampulün takılamaması anlamına gelir. Ülkemizde en yaygın kullanılan duy tiplerini online sipariş sitemizden temin edebilirsiniz. Uygun fiyat fırsatları tüm duy tipleri için geçerli!
