Avize seçerken ölçmeniz gereken üç şey vardır: odanın eni ve boyu, tavan yüksekliği ve odanın ihtiyaç duyduğu ışık miktarı. Odanın ölçüsü avizenin çapını, tavan yüksekliği ne kadar sarkabileceğini, ışık ihtiyacı ise kaç lümenlik bir avize gerektiğini belirler. Model ve renk seçimi bu üç ölçü netleştikten sonra gelir. Bu yazıda avizeyi oda büyüklüğüne göre nasıl seçeceğinizi örnek hesaplarla anlatıyoruz.
Oda ölçüsüne göre avize çapı
Avize çapı için en çok kullanılan pratik kural şöyledir: odanın eni ile boyunu metre cinsinden toplayın ve bu sayıyı yaklaşık 8 ile çarpın. Çıkan sonuç, avizenin santimetre cinsinden yaklaşık çapını verir. Bu kural Amerika'da kullanılan "oda eni ve boyunun fit toplamı = avize çapı (inç)" yönteminin metreye çevrilmiş hâlidir. Yaygın bir pratik yöntemdir ve size yalnızca bir başlangıç ölçüsü verir.
Örnek: 3,5 x 4,5 metrelik bir oturma odası için 3,5 + 4,5 = 8; 8 x 8 = yaklaşık 64 cm çaplı bir avize uygun olur.
| Oda ölçüsü (yaklaşık) | Önerilen avize çapı |
|---|---|
| 3 x 3 m (9 m²) | 45-50 cm |
| 3 x 4 m (12 m²) | 55-60 cm |
| 4 x 4 m (16 m²) | 60-65 cm |
| 4 x 5 m (20 m²) | 70-75 cm |
| 5 x 6 m (30 m²) | 85-90 cm veya iki avize |
Hesaplanan değer bir üst sınır gibi düşünülebilir. Odada koyu renk mobilya, yüksek dolap veya kalabalık bir dekorasyon varsa bir alt ölçü daha dengeli durur. 30 m²'nin üzerindeki salonlarda ve L tipi salonlarda oturma ve yemek bölümüne ayrı ayrı avize asmak, ışığı tek büyük avizeden daha eşit dağıtır.
Tavan yüksekliğine göre sarkma mesafesi
Türkiye'deki apartman dairelerinde tavan yüksekliği genellikle 2,5-2,7 metredir. Yürünen alanlarda avizenin alt ucu ile zemin arasında en az yaklaşık 2,1 metre kalması önerilir. Bu durumda 2,6 metrelik bir tavanda avize ile askı zincirinin toplam boyu 50 cm'yi geçmemelidir.
- Tavan 2,5 m veya daha alçaksa sarkıtsız, tavana yakın oturan (plafonyer tipi) avizeler tercih edin.
- Tavan 2,7-3 m arasındaysa kısa askılı veya ayarlanabilir zincirli modeller rahat kullanılır.
- 3 metrenin üzerindeki tavanlarda uzun sarkıtlı, katlı avizeler odanın boşluğunu doldurur.
Yemek masasının üzerine asılan avizede zemin kuralı geçerli olmaz; masaya kimse çarpmayacağı için avize daha aşağı inebilir. Yaygın uygulama, avizenin alt ucunu masa yüzeyinden 75-90 cm yukarıda tutmak ve avize çapını masa genişliğinin yarısı ile üçte ikisi arasında seçmektir. 90 cm genişliğinde bir masa için 45-60 cm çaplı bir avize uygundur.
Odanın ihtiyacı kadar ışık: lümen hesabı
Büyük ama sönük bir avize de, küçük ama göz alan bir avize de odayı rahatsız eder. Işık miktarı lümen ile ölçülür. Bir odanın ihtiyacını kabaca hesaplamak için oda alanını, o oda için önerilen aydınlık düzeyiyle (lüks) çarpın. Konut aydınlatmasında sık kullanılan değerler şunlardır:
- Oturma odası ve salon: 150-300 lüks
- Yatak odası: 100-200 lüks
- Mutfak: 300 lüks civarı (tezgâh üstünde daha fazla)
- Çocuk odası ve çalışma köşesi: 300 lüks ve üzeri
16 m²'lik bir salon için 16 x 200 = yaklaşık 3.200 lümen hedeflenir. Avize odadaki tek ışık kaynağıysa bu değere yakın bir avize seçin; odada lambader veya spot da kullanılıyorsa avizenin lümeni biraz daha düşük olabilir. Duylu avizelerde toplam lümen, takılan ampullerin lümen değerlerinin toplamıdır. Hesabın ayrıntılarını lümen nedir, lümen hesabı nasıl yapılır yazımızda bulabilirsiniz.
Odaya göre avize seçimi
Salon ve oturma odası
Evin en geniş odası olduğu için çap hesabını en çok burada kullanırsınız. Ailece televizyon izlenen bir salonda ışığın kısılabilmesi veya bir kısmının kapatılabilmesi işe yarar. Bunun için çok kollu bir avizeyi iki grup hâlinde bağlatabilir ya da kumandalı bir model seçebilirsiniz.
Yatak odası
Yatak odasında yüksek ışık gerekmez; göz kamaştırmayan, ışığı tavana ve duvara yayan modeller daha rahattır. Tavanı alçak yatak odalarında tavana yakın oturan avizeler hem baş hizasını boş bırakır hem de yatağın üzerine sarkma hissi vermez. Okuma için yatak başına ayrı bir aplik koyarsanız avizeyi gereğinden güçlü seçmeniz gerekmez. Hasır gövdeli modeller (kategorimizde Larize Bageta hasır avize gibi) ışığı daha dağınık ve sıcak bir tonla yayar.
Mutfak ve yemek alanı
Mutfakta ışığın gölge yapmadan tezgâha ulaşması önemlidir. Yağ ve buhar biriktiği için temizliği kolay, cam veya metal yüzeyli modeller pratiktir. Yemek masası mutfaktaysa masanın üstüne ayrı bir sarkıt asmak yaygın bir çözümdür; sarkıt armatürler kategorimizde tek duylu dekoratif modeller bulunur.
Çocuk odası ve antre
Çocuk odasında oyun ve ders için ışığın yeterli olması gerekir; kırılabilecek sarkan parçası olmayan, tavana yakın modeller daha güvenlidir. Dar antre ve koridorlarda küçük çaplı, tek toplu modeller veya birkaç küçük armatür daha uygundur.
LED avize mi, duylu avize mi?
Duylu avizelerde ampulü siz seçersiniz; ışık rengini ve gücünü ampul değiştirerek ayarlayabilirsiniz. LED avizelerde ise ışık kaynağı gövdenin içindedir. Bu avizeler daha ince yapılabildiği için alçak tavanlarda rahat kullanılır ve enerji tüketimleri düşüktür. LED avizelerin enerji ve ömür açısından farklarını LED avizelerin avantajları yazımızda ayrıca ele aldık.
Ledli avizeler kategorimizdeki Erva modellerinin bir kısmı 3 renkli olarak üretilir; tek avizeyle beyaz, gün ışığı ve sarı ışık arasında seçim yapılabilir. Kumandalı modellerde ışığı koltuktan açıp kapatmak mümkündür. Aynı modelin tek toplu ve çok kollu sürümleri de bulunduğu için salon ile koridorda aynı tasarımı farklı boyutlarda kullanabilirsiniz. Işık rengini seçerken kelvin değerleri yazımız yol gösterir.
Montajdan önce kontrol edin
- Avizenin ağırlığını ürün sayfasından öğrenin ve tavandaki kancanın veya dübelin bu ağırlığı taşıyacağından emin olun. Asma tavanda alçıpan avizenin ağırlığını taşımaz; avize, alçıpanın üstündeki betona sabitlenmelidir.
- Tavandaki buattan kaç kablo çıktığına bakın. İki gruplu bağlantı için komitatör anahtar ve buna uygun kablo gerekir.
- Metal gövdeli avizelerde topraklama bağlantısını yapın.
- Montaja başlamadan önce sigortayı kapatın; emin değilseniz bağlantıyı bir elektrikçiye yaptırın.
Sık sorulan sorular
20 metrekare salona kaç cm avize alınır?
4 x 5 metrelik bir salon için en ve boy toplamı 9'dur; 9 x 8 = yaklaşık 70-75 cm çaplı bir avize uygun olur. Salon uzun ve dar ise oturma ve yemek bölümüne iki ayrı avize daha dengeli sonuç verir.
Alçak tavanlı odaya avize takılır mı?
Takılır; bu odalarda tavana yakın oturan, sarkıtsız avizeler seçilmelidir. Avizenin alt ucu ile zemin arasında yaklaşık 2,1 metre kalmasına dikkat edin.
Avize kaç watt olmalı?
LED avizelerde asıl bakılması gereken değer lümendir, çünkü aynı watt değerindeki iki model farklı miktarda ışık verebilir. Oda alanını önerilen lüks değeriyle çarpıp hedef lümeni bulun ve avizeyi buna göre seçin.
Avizenin kollarını ayrı ayrı yakmak mümkün mü?
Tavanda yeterli kablo varsa avize komitatör anahtarla iki grup hâlinde bağlanabilir. Kablo yetmiyorsa avizeye RF kumanda alıcısı takılarak kollar uzaktan ayrı ayrı açılıp kapatılabilir. Sitemizdeki K2 ve Cata RF avize kumandaları 3, 4, 6 ve 10 kanallı olarak gelir; kanal sayısı, ayrı kontrol edilebilecek grup sayısını gösterir.
Tüm modeller için avizeler kategorimize göz atabilirsiniz.