Vavien ve komitatör, ev ve iş yerlerinde en sık kullanılan iki anahtar tipidir ama isimleri sık karıştırılır. Kısaca: vavien bir lambayı iki farklı yerden açıp kapatmaya yarar, komitatör ise iki ayrı lambayı tek bir yerden ayrı ayrı kontrol eder. Bu yazıda iki anahtarın nasıl çalıştığını, nerede hangisinin kullanılacağını ve bağlantı mantığını adım adım anlatıyoruz.
Adi Anahtar Nasıl Çalışır?
Farkı anlamak için önce en basit anahtara bakalım. Adi anahtarda iki bağlantı ucu vardır: biri faz girişi, diğeri lambaya giden çıkış. Anahtar açıldığında bu iki uç birleşir ve lamba yanar. Tek bir lambayı tek bir noktadan kontrol etmek için yeterlidir. Vavien ve komitatör, bu temel yapının farklı ihtiyaçlar için geliştirilmiş halleridir.
Komitatör Anahtar Nedir?
Komitatör (komütatör), tek bir mekanizmada yan yana iki tuşu olan anahtardır. Her tuş ayrı bir lamba grubunu kontrol eder. Örneğin salondaki avizenin iki ayrı ampul grubunu ya da banyoda tavan lambası ile ayna lambasını aynı noktadan ayrı ayrı yakmak için kullanılır.
Komitatörde genellikle üç bağlantı ucu bulunur: ortak bir faz girişi ve her tuş için birer çıkış. Faz ortak uca bağlanır, iki çıkış ucundan da iki ayrı lamba grubuna kablo gider. Lambaların nötr kabloları doğrudan lambaya bağlanır.
Komitatör, iki ayrı adi anahtarı tek gövdede birleştirdiği için duvarda yer kazandırır ve tek bir çerçeve gözüne sığar.
Vavien Anahtar Nedir?
Vavien anahtar, aynı lambanın iki farklı noktadan yakılıp söndürülmesini sağlar. Tek başına kullanılmaz; her zaman iki vavien birlikte çalışır. En tipik kullanım yeri merdivenlerdir: merdivenin altındaki anahtarla lambayı yakıp üst kattaki anahtarla söndürebilirsiniz. Uzun koridorlar, iki kapılı odalar ve yatak odasında kapı yanı ile yatak başı da vavienin sık kullanıldığı yerlerdir.
Vavien de üç uçludur, ancak çalışma mantığı komitatörden farklıdır. Bir ortak uç (genellikle L veya C ile işaretlenir) ve iki gezgin uç (L1 ve L2) bulunur. Anahtar her basıldığında ortak ucu bir gezgin uçtan diğerine aktarır.
Vavien Bağlantısı Nasıl Yapılır?
İki vavienle bir lambanın kontrolü için bağlantı mantığı şöyledir:
- Faz, birinci vavienin ortak ucuna bağlanır.
- Birinci vavienin iki gezgin ucu (L1 ve L2), ikinci vavienin iki gezgin ucuna iki ayrı kabloyla bağlanır. Bu iki kabloya gezgin hat denir.
- İkinci vavienin ortak ucundan lambaya kablo çekilir.
- Nötr kablosu doğrudan lambaya bağlanır, anahtarlara uğramaz.
Bu bağlantıda iki anahtar da aynı lambayı kontrol eder: hangisine basılırsa basılsın lambanın durumu değişir. Gezgin hatlar karıştırılırsa ya da ortak uç yanlış bağlanırsa sistem tek anahtardan çalışır veya hiç çalışmaz. Uçların işaretlemesi markaya göre değişebildiği için mekanizmanın arkasındaki semboller mutlaka kontrol edilmelidir.
Üç veya Daha Fazla Noktadan Kontrol: Ara Vavien
Bir lambayı üç ya da daha fazla noktadan kontrol etmek gerekiyorsa, iki vavienin arasına ara vavien (permütatör) eklenir. Ara vavien dört uçludur ve iki gezgin hattın arasına bağlanır. Örneğin üç katlı bir merdivende alt kattaki ve üst kattaki anahtar vavien, aradaki kattaki anahtar ise ara vavien olur. Her ek kontrol noktası için bir ara vavien daha eklenir.
Komitatör Vavien Nedir?
Komitatör vavien, iki vavien anahtarı tek bir mekanizmada birleştirir. Böylece iki ayrı lamba grubunun her biri iki farklı noktadan kontrol edilebilir. Örneğin geniş bir salonda iki kapının yanına birer komitatör vavien takarak avizeyi ve aplikleri iki kapıdan da ayrı ayrı yakabilirsiniz.
Vavien ile Komitatör Arasındaki Farklar
- Amaç: Vavien bir lambayı iki farklı yerden, komitatör iki lambayı tek bir yerden kontrol eder.
- Kullanım şekli: Vavien her zaman çift kullanılır; komitatör tek başına çalışır.
- Tuş sayısı: Standart vavien tek tuşludur, komitatör iki tuşludur.
- Kablo ihtiyacı: Vavien bağlantısında iki anahtar arasına iki gezgin hat çekilir; komitatörde anahtardan iki lambaya ayrı çıkış kablosu gider.
- Kullanım yeri: Vavien merdiven, koridor ve iki girişli odalarda; komitatör iki gruplu avize ve aynı odada iki farklı aydınlatmanın olduğu yerlerde kullanılır.
Anahtar Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Tesisat planlanırken her odada hangi lambanın kaç noktadan kontrol edileceği önceden belirlenmelidir. Vavien kullanılacak noktalara sıva altı borularla gezgin hatların çekilmesi gerekir; bu, sonradan eklenmesi zor bir işlemdir.
Anahtar ve prizler genellikle mekanizma ve çerçeve olarak ayrı satılır. Vavien ve komitatör mekanizmalarını seçerken aynı seriden çerçeve almayı unutmayın. Renkli ve farklı tasarımlı seçenekler için Exen Karell renkli serisi, Ovivo Grano-Mina renkli serisi ve Viko Novella renkli serisi sayfalarımıza göz atabilirsiniz. Işık şiddetini de ayarlamak istiyorsanız dimmer anahtar yazımız yardımcı olacaktır.
Bağlantı Yaparken Güvenlik
Anahtar değişimi veya bağlantısı yapmadan önce ilgili sigortayı kapatın ve kablolarda gerilim olmadığını kontrol kalemiyle doğrulayın. Faz kablosunun her zaman anahtardan geçmesi, nötrün ise doğrudan lambaya gitmesi gerekir; aksi halde anahtar kapalıyken bile lamba duyunda gerilim kalır. Kablo renklerini ve görevlerini faz, nötr ve toprak kablosu yazımızda ayrıntılı olarak anlattık. Vavien ve ara vavien bağlantılarında emin değilseniz işi bir elektrikçiye bırakmanızı öneririz.
Sık Sorulan Sorular
Vavien yerine adi anahtar kullanılabilir mi?
İki noktadan kontrol isteniyorsa hayır. Adi anahtarın iki ucu vardır ve gezgin hat bağlantısını yapamaz. Tek noktadan kontrol için ise vavien, adi anahtar gibi kullanılabilir; ortak uç ve bir gezgin uç bağlanır.
Komitatör ile çift anahtar aynı şey mi?
Evet, günlük kullanımda "çift anahtar" denilen ürün komitatördür. İki tuşu vardır ve iki ayrı lamba grubunu kontrol eder.
Vavien bağlantısı için kaç kablo gerekir?
İki vavien arasında iki gezgin hat bulunur. Bunlara birinci anahtara gelen faz ve ikinci anahtardan lambaya giden kablo eklenir. Nötr ve toprak kabloları doğrudan lambaya gider.